Besparen in het portiek

Vloerisolatie

Laatste update: 16 december 2012.
 
Actueel: De gemeente Den Haag geeft tot 1 november 2014 (of korter als het geld op is) subsidie op vloerisolatie.
 
Heeft u zelf vloerisolatie in uw portiekappartement? Dan kunt u ons helpen om deze pagina uit te breiden. Neem even contact op.
 
 
Voor een portiekappartement op de begane grond is vloerisolatie zeker een goede optie. Maar het 'hoe en waarom' is niet altijd zo duidelijk. Voor het goede begrip daarom eerst wat algemene informatie.
 
Vloerisolatie wordt regelmatig over het hoofd gezien. De gehanteerde besparingscijfers van vloerisolatie zijn vaak verouderd en daardoor minder gunstig, en berusten grotendeels op theorie. Dubbel glas bijvoorbeeld ligt meer voor de hand en zal 'officieel' vaak meer besparen.
 
Maar wat is de praktijk? Ook al is de rest van het appartement prima geïsoleerd, als je koude voeten houdt, wordt toch de verwarming hoger gezet ...
Vloerisolatie bespaart dus ook indirect. Omdat het temperatuurverschil onder en boven in de kamer kleiner wordt, kan de verwarming lager gezet worden. Vloerisolatie heeft relatief veel invloed op het comfort.
 

Inhaalslag

De (neven)effecten en besparing van vloerisolatie zijn nog weinig onderzocht en ook de verschillende computerprogramma's om het effect van isolatie te bepalen, slaan vaak de plank mis als het om vloerisolatie gaat. Ook de overheidsinformatie over vloerisolatie is jaren lang ronduit misleidend geweest. Maar het lijkt er op dat er een inhaalslag gemaakt wordt. En dat is ook logisch. Nu de meer voor de hand liggende isolatiemogelijkheden goed uitontwikkeld zijn, is het tijd om het plaatje kompleet te maken. Vloerisolatie hoort gewoon bij een goed geïsoleerd huis.
 
Die inhaalslag betekent ook veranderende inzichten. Zo zijn er in de loop der jaren veel isolatiemethoden gekomen, waarbij de bodem van de kruipruimte geïsoleerd wordt. Dat blijkt vaak niet goed te werken. Bij een normaal geventileerde kruipruimte kan het gebeuren dat de kruipruimte en de vloer in de winter zelfs kouder worden dan zonder bodemisolatie, omdat de 'grondwarmte' de kruipruimte niet meer kan bereiken.
 
Een andere 'ontdekking' is dat het reflecteren van stralingswarmte ook bij vloeren effectief is. Dat is feitelijk dezelfde ontwikkeling als bij dubbel glas. Ook daar ging het eerst nog alleen om het isoleren van warme lucht (door de luchtspouw tussen het glas), maar het huidige HR glas reflecteert daarnaast ook stralingswarmte.
 
Tot slot: Als een woning al goed geïsoleerd is (met name door dubbel glas en muurisolatie) maar de vloer nog niet, dan kan dat problemen opleveren. De vloer wordt dan het koudste oppervlak van het huis, waardoor daar condensatie kan optreden. De vloer wordt daardoor nog kouder en kan aangetast worden (houtrot). Daarnaast levert het gezondheidsrisico's op, zoals allergieklachten en longproblemen, bijvoorbeeld door het nestelen van huismijt en schimmel.
 

In het portiek

Vrijwel alle portiekappartementen op de begane grond hebben een houten vloer en een goed toegankelijke kruipruimte onder de vloer. Isolatie is hier goed mogelijk en hoeft niet veel te kosten.
Een handige klusser kan prima zelf glas- of steenwol aanbrengen en ook thermokussens aanbrengen is goed te doen.
 

De kruipruimte

De kruipruimte onder de vloer is als regel geventileerd, zodat het hout van de vloer droog blijft. Als de kruipruimte vochtig is, controleer dan allereerst of de ventilatieopeningen in de gevel niet geblokkeerd zijn. Is dat het geval, maak dan de openingen vrij en controleer een paar weken later of de kruipruimte weer droog is.
Zijn er echt problemen door het vocht, zoals vochtige muren, schimmels (huiszwam), vochtige vloerbalken of houtrot, raadpleeg dan altijd een specialist. Vochtproblemem kunnen ook veroorzaakt worden door lekkende leidingen of een kapot riool.
 
Als er (nog) geen vochtproblemen zijn maar alleen de bodem van de kruipruimte vochtig is, kan het toch verstandig zijn daar wat aan te doen. De verdamping van vocht uit de bodem kost namelijk warmte, waardoor de bodem en de kruipruimte extra afkoelt.
De maatregelen hiertegen zijn vooral bedoeld om de verdamping van vocht tegen te gaan (door een dampremmende folie op de bodem te leggen) of om de vochtigheid te reguleren (schelpen, kleikorrels, kunststof chips, e.d.). Het gaat hierbij dus niet om isolatie, maar om een droge kruipruimte.
 
Is de kruipruimte wel droog of worden daarvoor passende maatregelen genomen? Dan kunnen we aan de slag met de volgende stap, de vloer luchtdicht maken. En dat is niet alleen om koude tocht door de vloer tegen te gaan, maar ook omdat de lucht uit de kruipruimte ongezond kan zijn.
Naast onfrisse luchtjes, kan uit de kruipruimte ook het licht radio-actieve radongas opstijgen. Radongas komt overal in de natuur voor en zit ook in bouwmateriaal. Het is normaal dat de lucht in de kruipruimte meer radon bevat dan de buitenlucht.
 
We willen dus voorkomen dat dat er lucht uit de kruipruimte in huis komt. Een goede oplossing is de spleten en kieren (laten) dichtkitten. Als er ook vocht uit de kruipruimte komt, is het aanbrengen van een dampdicht folie onder de vloer een oplossing. Het aanbrengen van de folie wordt dan het beste gecombineerd met het aanbrengen van isolatie. Maar dit wordt toch wel werk voor specialisten.
 

PUR-schuim: slecht idee

Regelmatig wordt een 'alles-in-één' oplossing aanbevolen, die vooral geschikt zou zijn voor vochtige kruipruimtes: een laag PUR-schuim op de gehele onderkant van de vloer, inclusief de balken. Helaas, de vele jubelverhalen over PUR-isolatie hebben maar één echte reden: voor de uitvoerende bedrijven is het verreweg de snelste methode, maar de prijs is niet belangrijk lager dan van andere isolatie. Er wordt gewoon goed aan verdiend. Er kleven echter zo veel bezwaren aan PUR-schuim, dat het dringend ontraden moet worden:
  • Het aanbrengen (opspuiten) van het schuim is specialistisch werk en moet uiterst nauwkeurig en in fases gebeuren (er moeten meerdere lagen schuim opgespoten worden). In veel gevallen gebeurt dat niet. De isolatielaag is dan op veel plaatsen te dun en isoleert dan natuurlijk onvoldoende.
  • Bij het aanbrengen komen giftige dampen vrij, waarvan isocyanaatdamp de gevaarlijkste is (veroozaakt astma en is waarschijnlijk kankerverwekkend). Na het aanbrengen moeten de bewoners de woning dan ook minimaal 48 uur verlaten en moet de kruipruimte grondig actief geventileerd worden. De mensen die het PUR-schuim aanbrengen, moeten beschermende kleding dragen en schone lucht krijgen via een soort 'duikersmasker'.
    De blaasgassen die de bellen vormen in het schuim, verdwijnen in de loop der tijd, waardoor de isolatiewaarde van het schuim afneemt en de gassen in de woning kunnen komen. Het betreden van de kruipruimte blijft lange tijd gevaarlijk. Het toegangsluik dient dan ook voorzien te zijn van een waarschuwingssticker.
    Er zijn inmiddels enkele gevallen bekend waarbij, door fouten bij het beoordelen van de situatie en het aanbrengen, er zo veel en zo lang schadelijke gassen vrij kwamen dat de woning onbewoonbaar werd.
  • Vergeleken met andere isolatiemethoden is PUR-schuim zeer klimaat-onvriendelijk. Dat komt omdat het blaasgas (HFK) rond de 1000 maal meer bijdraagt aan het broeikaseffect dan CO² en op den duur vrijwel geheel verdampt. Daardoor gaat de energiebesparing door PUR-schuim pas na 27 tot 60 jaar bijdragen aan verminderen van het broeikaseffect. Uit milieu-oogpunt preseteert PUR-schuim dus uitzonderlijk slecht.
Kortom: Als het goed is isoleert u om twee redenen. Om geld te besparen (lagere energiekosten) en om het milieu te sparen (minder broeikaseffect). Dat laatste kunt u bij toepassen van PUR-schuim dus vergeten. En dan hebben we het nog niet over de gevaren bij productie, vervoer en gebruik en de afvalproblemen die PUR-schuim gaat opleveren bij de sloop van gebouwen. In verschillende Europese landen is vloerisolatie met PUR-schuim dan ook verboden.
Zie ook het Meldpunt PUR-slachtoffers (link opent nieuw venster).
 

Steen- en glaswol

platen onder houten vloer Een eenvoudige maar doeltreffende oplossing is het aanbrengen van glas- of steenwol. Hiervoor kunnen zowel stijve platen als rollen glas- of steenwol gebruikt worden.
Nadat de platen of dekens op de juiste breedte zijn gebracht, worden ze tussen de vloerblaken geschoven. De isolatie laat u rusten op latjes die haaks tegen de vloerbalken worden getimmerd of op nylon- of staaldraad, dat u langs spijkers in de vloerbalken spant. Een eventueel luchtlaagje boven de isolatie is geen bezwaar, integendeel, de stilstaande lucht zorgt voor wat extra isolatie.
 
Materialen: Een overzicht van geschikt steenwol op de site van Rockwool en geschikt glaswol op de site van Isover.
 
Kunststof isolatieplaten zijn ook geschikt voor vloerisolatie. In plaats van tussen de vloerbalken, kunt u de platen ook aansluitend onder tegen de vloerbalken schroeven. Bij kunstof isolatieplaten moet goed gelet worden op het voorkomen van kieren tussen de platen (zonodig dichtschuimen en/of afplakken).
 

Reflecterende isolatie

reflecterende isolatie Volgens recente inzichten heeft reflectie van stralingswarmte ook zin bij vloerisolatie. De materialen zijn soms duurder, maar besparen meer energie. Ook het comfort wordt extra verbeterd.
 
Een voorbeeld van een dergelijk materiaal is Alkreflex, een z.g.n. 'multifoils'. Dit materiaal is opgebouwd uit enkle lagen reflecterende folie, met daar tussen dunne isolerende laagjes van bijvoorbeeld schuim, noppen e.d. die ook stilstaande lucht opsluiten.
 
reflecterende isolatie Een zeer goede isolatiemethode is die met de thermokussens van Tonzon. Het materiaal bestaat uit dunne, reflecterende folie, die na montage tevens isolerende luchtkamers vormt. De methode wordt door de fabrikant ook wel 'passieve vloerverwarming' genoemd, omdat de vloer warmer wordt dan de lucht daar boven. Dit effect wordt veroorzaakt door de stralingswarmte van het warme plafond. Door het zeer geringe materiaalgebruik zijn thermokussens ook milieuvriendelijker dan andere materialen en zeer betaalbaar.
 
Thermoskussens worden al 30 jaar gebruikt en de ervaringsdeskundigen zijn zeer enthousiast, maar in wetenschappelijke kring was de werking echter lange tijd omstreden. (Wellicht daarom ligt op de website van Tonzon veel nadruk op bewijzen voor de werking).
In de nieuwe 2010-versie van het Energielabel tellen thermokussens nu echter gewoon mee en kan de besparing berekend worden.
 

Waarschuwing

Vloerisolatie is zeer zinvol, dat wordt steeds meer erkend. Zoals hierboven beschreven is vloerisolatie bezig met een inhaalslag.
Maar dat betekent helaas wel dat nog niet de hele bouwwereld vakkundig is op dit gebied. En ook als slecht geïnformeerde thuisklusser kunt je goed de fout in gaan.
 
Bovendien heeft het isoleren van oudere huizen wat meer voeten in de aarde. Meestal lukt het prima, maar het kan altijd gebeuren dat een isolatiemaatregel niet zo goed uitpakt. En dat kan ook komen omdat er andere mankementen aan het appartement zijn, in dit geval bijvoorbeeld gebrek aan ventilatie in de kruipruimte.
Het punt is alleen: Dat er iets mis is met uw vloer merkt u soms pas als het te laat is. De vloer begint hier en daar wat door te zakken en in het ergste geval zakt u ergens gewoon door de vloer. De vloer is in de loop der jaren verrot.
 
Controleer periodiek de kruipruimte
 
Daarom het advies: Kijk af en toe eens onder de vloer, in de verschillende jaargetijden en na langdurige perioden met zware regen. Water in de kruipruimte, natte muren, vochtig hout, condens, schimmels of zwammen: allemaal redenen om direct alarm te slaan.
 
Zelfs al was uw vloer altijd in prima conditie, ook de omstandigheden kunnen veranderen. U zou niet de eerste zijn die buiten eigen schuld toch problemen krijgt. Een lekende waterleiding in de buurt of een gemeente die aan het 'experimenteren' is met het grondwaterpeil zijn bekende voorbeelden.
 
 
Meer informatie over vloerisolatie vindt u o.a. bij MilieuCentraal.