Straten met platte daken

Besparen in het portiek

Dakisolatie

Laatste update: 12 november 2012.
 
Actueel: De gemeente Den Haag geeft tot 1 november 2014 (of korter als het geld op is) subsidie op dakisolatie. Informeer echter wel vooraf of onderstaande plafondisolatie ook in aanmerking komt.
 
Het normale advies voor een plat dak is: van boven
isoleren. In veel gevallen is dat ook juist,
bijvoorbeeld bij een betonnen dak. Vaak wordt dan
de 'omgekeerde dakconstructie' toegepast, zoals te
zien op de website van Livios.be.
 
ventilatiepijpje In ons geval (en bij vele andere houten daken) is dat echter niet slim. Dat komt door deze ventilatiepijpjes en het feit dat de daken over verschillende appartementen door lopen. De pijpjes zorgen er voor dat de ruimte tussen het plafond en het dak geventileerd wordt. Het doel daarvan is dat de dakconstructie goed droog blijft, om houtrot te voorkomen.
 
U kunt zo'n dak wel van boven isoleren (kwaad kan het niet), maar door de ventilatie van de dakconstructie is dat verre van optimaal. Ondanks de isolatie ontsnapt er veel warmte door de ventilatiepijpjes.
 
ventilatiepijpjes En als uw buren hun dak niet isoleren, heeft het nog minder nut uw dak van boven af te isoleren. Door de ventilatie onder het dak, verdwijnt de warme lucht onder uw dak snel richting buren, waar het dak kouder is en ook weer ventilatiepijpjes staan.
 
Daarom bieden de gebruikelijke methoden voor
isolatie van een plat dak in dit geval niet de
beste oplossing.
 

Toch van onderen isoleren

Om maximaal profijt te hebben van de isolatie, gaan we hier toch het dak van onder af isoleren, in de vorm van verlaagde plafonds.
Dat is een stuk duurder. Voor het hele appartement (100 m², inclusief de kleine plafonds in de vaste kasten en het toilet) kost dit (prijspeil 2010) 7600,- euro inclusief BTW, maar nog exclusief het stucen van de plafonds. Dat is een scherpe prijs, andere aannemers vroegen in hun offerte soms bijna het dubbele. Het van boven af isoleren van het gehele dak zou minder dan de helft kosten.
Hier is toch voor plafondisolatie gekozen om de volgende redenen:
  • Veel meer energiebesparing vergeleken bij isolatie van boven af en dus lagere stookkosten.
  • Plafondisolatie is tevens goede isolatie tegen burengerucht dat via de dakconstructie binnen komt.
  • Er moeten veel nieuwe leidingen aangelegd worden, die nu weggewerkt kunnen worden boven de nieuwe plafonds.
  • Ook zonder plafondisolatie zouden de oude plafonds hier gestuct moeten worden. Het stucen van de nieuwe plafonds kost minder tijd en materiaal, dus er wordt bespaart op de stuc-kosten.
  • Deze plafondconstructie vormt een goede barrière tegen het overslaan van brand, zie 'Verhoging brandveiligheid' onderaan deze pagina.
 

Zelf doen of uitbesteden?

Als u veel ervaring heeft met 'doe-het-zelf', kunt en mag u deze werkzaamheden zelf uitvoeren, ook het elektriciteitswerk. Afhankelijk van uw exacte plannen, moet u zich wel goed informeren over de juiste verwerking van de materialen. Veel fabrikanten hebben daarvoor goede brochures en handledingen.
 
In ons voorbeeld zijn voor het aanbrengen van de geïsoleerde plafonds en het stucwerk goede professionals ingeschakeld. Vanwege de ruime ervaring hiermee, is het werk aan de elektriciteit en andere leidingen wel zelf gedaan.
 
Uitbesteden van het werk kost uiteraard meer, maar kan toch meevallen. Bij 'doe-het-zelf' moet u bijvoorbeeld zelf een kamersteiger huren en speciale gereedschappen huren of kopen. Ook moet u zich goed verdiepen in de keuze van materialen en u kunt de materialen zelf minder goedkoop inkopen. In ons voorbeeld heeft de aannemer bijvoorbeeld gebruik gemaakt van een promotie-aanbieding van één van zijn leveranciers. Deze korting heeft hij doorberekend in zijn offerte.
 
Als u het werk uitbesteedt, laat de aannemer of het klusbedrijf dan deze website zien. Dan is duidelijk wat er precies moet gebeuren en kan er ook een scherpere offerte gemaakt worden.
 
leidingen boven plafond Als bij de verbouwing ook nieuwe leidingen aangebracht worden (bijvoorbeeld voor elektriciteit), dan kunnen die goed weggewerkt worden boven het verlaagde plafond. Dit moet dan gebeuren voordat het verlaagde plafond aangebracht wordt. De nieuwe leidingen worden op het oude plafond aangebracht en zitten straks onzichtbaar boven het nieuwe plafond.
 
Leidingen naar beneden kunnen ingefreesd worden en verdwijnen dan achter het stucwerk.
 
De buizen van de CV die boven het plafond komen, moeten goed geïsoleerd worden met buisisolatie.
 
Ook al is dat niet altijd even praktisch, een huis met keurig weggewerkte leidingen is gewoon meer waard. Omdat het hier een koopwoning betreft, is ook hier voor het wegwerken van de leidingen gekozen.
 
leidingen op plafond Een groot voordeel van het wegwerken van leidingen boven het nieuwe plafond is dat het wel degelijk, maar niet keurig netjes hoeft te gebeuren. De leidingen mogen gewoon de kortste weg nemen, wat tijd en materiaal spaart. Voor de TV-kabel geldt bovendien: hoe korter, hoe beter voor de beeldkwaliteit.
 
In ons voorbeeld worden niet alleen de leidingen voor de elektriciteit boven het plafond weggewerkt, maar ook de TV-kabels, de telefoonleidingen en de kabels voor het computernetwerk. De verschillende leidingen zijn met enige tussenruimte aangelegd, om onderlinge storing te voorkomen.
Omdat nu op alle gewenste plaatsen aansluitingen komen, is er geen draadloze telefoon en geen draadloos netwerk nodig. Dat heeft een boel voordelen:
  • Mensen die daar gevoelig voor zijn, hebben geen last van de radiostraling van de telefoon en het netwerk.
  • Bedrade verbindingen gebruiken minder stroom
    dan draadloze verbindingen (zo'n 3 tot 10 watt
    minder) en bij apparatuur die altijd aan staat,
    scheelt dat aanzienlijk. Draadloze apparatuur
    is ook duurder in aanschaf.
  • Een netwerk met kabels is veel sneller dan een
    draadloos netwerk. In dit geval wordt een
    nieuw type netwerkkabel gelegd (CAT 7),
    die klaar is voor de snelheden van de toekomst
    (tot 10 Gigabit/sec) en maar weinig meer kost
    dan standaard (CAT 5) kabel.
  • Bij gebruik van draadloze verbindingen is er
    meer risico voor het van buiten afluisteren,
    het misbruik van uw netwerk en het hacken
    van uw computer.

profiel op muur Voor de draagconstructie van het verlaagde plafond is gekozen voor een licht metalen frame. Dit is ongeveer even duur als een houten frame. Het voordeel is dat metaal niet werkt en zonodig beter recycled kan worden.
 
Als eerste wordt rondom een U-vorming profiel op de muren bevestigd. De afstand tot het oude plafond wordt bepaald door de dikte van de isolatie, die moet er ruim tussen passen. In dit geval is gekozen voor glaswol van 12 cm dik.
 
Belangrijk is deze profielen goed uit te lijnen met een grote waterpas (of nog beter met een laser- waterpas) en zonodig smetkoord. Maar vaar niet blind op de waterpas! Vooral bij oudere huizen is niet alles nog keurig recht en dan kan een waterpas aangebracht plafond er toch 'scheef' uit zien. Voor een net resultaat moet het nieuwe plafond goed lijnen met de bovenkant van de ramen en deuren.
 
frame Vervolgens worden C-vorminge profielen tussen de muren aangebracht, in dezelfde richting als de draagbalken van het dak.
Afhankelijk van de grootte van het plafond, wordt gekozen voor het in de lengte of breedte aanbrengen van de plafondplaten. Bij het aanbrengen in de breedte, worden de profielen met 30 cm hart tot hart aangebracht, zodat de aansluiting van twee platen door een profiel ondersteund wordt en elke plaat door 3 profielen gedragen wordt.
 
hangers Om het gewicht te verdelen en de C-profielen recht te stellen, worden hangers aangebracht.
Omdat de C-profielen in dezelfde richting als de dakbalken zijn aangebracht, kunnen de hangers worden vastgeschroefd op de rachels van het oude plafond, die haaks op de dakbalken zijn aangebracht.
 
Waar mogelijk wordt een afstand van ongeveer 60 cm aangehouden, zodat de platen glaswol hier tussen passen. De hangers zijn eenvoudig op de juiste lengte in te stellen. Er zijn ook hangers met een traploze lengte-instelling.
 
verlengen lichtaansluiting Nu moeten de aansluitingen voor lichtpunten verlengd worden tot net onder het verlaagde plafond. De elektriciteitsbuis moet straks net door het plafond heen steken.
 
Belangrijk is dat de montagedoos en elektriciteitsbuis goed vast zitten en er een goede elektrische verbinding wordt gemaakt. We komen hier immers niet zo makkelijk meer bij, dan moet het nieuwe plafond opengebroken worden.
 
De elektriciteitsbuis wordt vastgelijmd met PVClijm (eerst laten drogen voor de draad er door getrokken wordt).
 
De verbindingen in de montagedoos zijn hier gemaakt met goed passende lasdoppen. Dit is nog altijd de meest betrouwbare en duurzame verbinding, beter dan lasklemmen. Kroonsteentjes mogen niet in montagedozen gebruikt worden.
 
Een eventueel gat in het oude plafond wordt goed afgedicht, hier is een beetje purschuim gebruikt.

 
glaswol Het glaswol, hier 12 cm dik, kan nu op de C-profielen gelegd worden.
 
Belangrijk is dat de platen goed aansluiten, zodat er geen kieren tussen zitten.
 
montage Bij het werken met glaswol zijn soepele handschoenen en een stofkapje sterk aan te bevelen. Bij de verwerking komen kleine stofdeeltjes glaswol vrij, die flink kunnen irriteren. Werk daarom ook niet met blote armen en benen.
 
Waar nodig wordt het glaswol ingesneden om netjes rond de hangers te passen.
 
opbouw constructie Na het aanbrengen van het glaswol, wordt onder tegen het frame een dampremmende folie aangebracht met tape.
Dit is een zeer belangrijk onderdeel van de constructie: De dampremmende folie voorkomt dat zich vocht ophoopt boven het nieuwe plafond, waardoor de houten dakconstructie aangetast kan worden.
 
De stroken folie moeten ruim overlappen en luchtdicht afgeplakt worden. Ook doorvoergaten van bijvoorbeeld de lichtpunten worden goed afgeplakt.
Bij het bevestigen van de stucplaten wordt de folie doorboort door de schroeven, maar dit wordt voldoende afgedicht doordat hier de folie tussen de sctucplaat en het frame geklemd wordt.
 
Het aanbrengen van de stucplaten is de lastigste klus. Aan te bevelen is zelfborende schroeven en een speciale schroefhouder voor op de schroefmachine te gebruiken. Tijdens het vastzetten worden de platen met een platenhevel tegen het frame gedrukt.
 
Tussen de stucplaten wordt 3 tot 8 mm ruimte gelaten. De stucers plakken een speciale strook gaas over deze spleten. Bij het stucen worden de spleten vol gesmeerd, wat zorgt voor een goede 'verankering' van de stuclaag.
 
plafond stucen Dan is de beurt aan de stucers. Hou er rekening mee dat dit een zeer stoffige bedoeling wordt. Om te voorkomen dat het stof (wat vrijkomt bij het aanmaken van het gips) in de andere kamers terecht komt, zijn hier natte lakens voor de deuren gehangen. Op de vloer wordt 'stucloper' neergelegd, een materiaal dat de vloer beschermt.
 
Erg belangrijk is dat er na het stucen goed geventileerd wordt, zodat zo veel mogelijk vocht 'naar binnen' kan verdampen en de ruimte boven het plafond niet te vochtig wordt.
 
Wanneer het stucwerk goed droog is, kan er voorstrijkmiddel worden aangebracht en vervolgens geverfd worden (hier vaak 'sauzen' genoemd).
 
plafond stucen

Plafond van gipsplaten

Wannneer u geen gestuct plafond wilt of dat te duur vindt, dan kunt u ook kiezen voor een plafond van gewone gipsplaten. Die worden dan (in tegenstelling tot stucplaten) wèl strak tegen elkaar aangebracht. Vervolgens hoeven alleen de schroefgaten dichtgesmeerd te worden en kan het plafond geschilderd worden.
Eventueel kunnnen ook de naden tussen de platen gekit of dichtgesmeerd worden.

Maar één plafond isoleren

Ziet u op tegen het werk of de kosten om het hele dak te isoleren? Isoleer dan alleen de meest gebruikte kamer, bijvoorbeeld de huiskamer.
Vooral als u in de slaapkamers en keuken weinig of niet stookt, is het helemaal niet zo nodig alle plafonds te isoleren. De meeste warmte gaat dan verloren in de verwarmde kamer, dus daar kan isolatie veel besparen en het comfort verbeteren. Wel de kamerdeuren dicht houden, anders ontsnapt de warmte toch nog.
 
U kunt ook later een volgende kamer isoleren, zodat de kosten gespreid worden en de rommel in huis beperkt blijft.
 

Verhoging brandveiligheid

Een bijkomend voordeel van plafondisolatie is de verbetering van de brandveiligheid.
Bij veel huizenblokken met een doorlopend plat dak van hout (o.a. bij portieken) loopt de spouw tussen het plafond en het dak ook gewoon door over de bovenste woningen. Een brand kan daardoor makkelijk overslaan naar de volgende woning, via de spouw tussen dak en plafond.
 
Bij de hierboven beschreven plafondisolatie, met name als er een metalen frame gebruikt wordt, wordt dit risico sterk verlaagd. Het extra plafond, onder de spouw en met een 'tussenlaag' van onbrandbaar steen- of glaswol, vormt een barrière tegen het overslaan van de brand. Dat geeft ook de brandweer meer tijd en kan voorkomen dat het dak zelf in brand raakt.